بررسی اهمیت طرح درس سالانه همراه با دکتر فردین احمدی
به نقل از سایت دریا کنار:
۱۴۰۱/۹/۲۷
طرح درس سالانه به معلم و دانشآموزان کمک میکند که در طول یک سال یا ترم تحصیلی، مجموعه فعاليتهاي آموزشي خود را به موقع و بدون وقفه اجرا کنند.
در طرح درس سالانه، معلم باید به سؤالاتی در مورد فرآیند تدریس در طول سال تحصیلی پاسخ دهد.
برخی از این سؤالات عبارتند از
اهداف آموزشی این درس چیست؟ ت
عداد ساعاتی که در طی هر هفته به این درس اختصاص دارد چقدر است؟
در طی سال تحصیلی، به چند جلسه برای دوره، مرور یا ارزشیابی دانشآموزانم نیاز دارم؟
به چه ابزارها و امکاناتی برای آموزش این درس نیاز خواهم داشت؟
چه مناسبتها و تعطیلاتی را پیش رو داریم که روی این درس تأثیر میگذارد؟
۲. طرح درس روزانه
معلم به منظور دستیابی به یک یا چند هدف آموزشی، در طی یک جلسه یا یک روز، مجموعه فعالیتهایی را در نظر میگیرد.
طرح درس روزانه در واقع برنامهریزی برای این فعالیتها است که به معلم کمک میکند، مراحل برگزاری یک جلسه را یکی پس از دیگری اجرا کند و به اهداف مورد نظر دست پیدا کند.
در طرح درس روزانه، معلم باید به سؤالاتی در مورد فرآیند تدریس در طول یک جلسه یا یک روز پاسخ دهد. برخی از این سؤالات عبارتند از:
رئوس مطالبی که برای این جلسه در نظر دارم چیست؟
مهمترین اهداف آموزشیِ این جلسه چه مواردی هستند؟
اهداف رفتاری مورد نظر من در این جلسه چیست؟
دانستههای پیشین دانشآموزان در این زمینه چه هستند؟
قبل از شروع تدریس چه کارهایی را باید انجام دهم؟
مراحل ارائۀ درس در کلاس به چه صورتی باشد؟
از چه روشهای برای تدریس بهتر این مبحث میتوانم استفاده کنم؟
به چه ابزارهایی برای دستیابی به اهداف آموزشی این جلسه نیاز دارم؟
برای هر یک از فعالیتهای ضروری، چه مدت زمانی را در نظر بگیرم؟
میزان یادگیری دانشآموزان و دستیابی به اهداف آموزشی و رفتاری در این جلسه را چگونه ارزیابی کنم؟
در پایان جلسه، چه تکالیفی را برای دانشآموزانم در نظر بگیرم؟
مراحل نوشتن طرح درس در اولین گام برای نوشتن طرح درس، باید نوع طرح درس خود را بر اساس مواردی که در قسمت قبل اشاره کردیم، مشخص کنید.
بر اساس هر یک از انواع طرح درس، لازم است به سوالات مربوطه پاسخ دهید. اما به طور کلی برای نوشتن یک طرح درس روزانۀ مفید و کاربردی، پیشنهاد میکنیم مراحل زیر را طی کنید
۱. مشخص کردن رئوس مطالب و اهداف مورد نظر قبل از ارائۀ درس در کلاس، باید رئوس مطالبی را که در طی جلسه تدریس میشوند، به طور کامل بررسی کنید. همچنین اهداف مورد نظر از این جلسه را مشخص کنید. این اهداف شامل اهداف کلی، جزیی و اهداف رفتاری (شناختی، روانی و عاطفی) هستند.
۲. مشخص کردن ابزارها و وسایل مورد نیاز برای تدریس برای تدریس برخی موضوعات نیاز به ابزارهای خاصی وجود دارد. برای مثال، در تدریس ریاضی مقطع ابتدایی به ابزارهایی مانند چینه، ساعت، چرتکه و غیره نیاز خواهید داشت یا ممکن به منظور تکمیل فرآیند تدریس خود به ویدئو پروژکتور احتیاج داشته باشید. بنابراین لازم است که از قبل، این موارد را در طرح درس خود مشخص و تهیه کرده تا در جلسۀ تدریس، زمان زیادی را صرف هماهنگی برای این موضوع نکنید.
۳. ارزشیابی تشخیصی قبل از شروع درس، ابتدا باید ارزیابی مناسبی از دانستههای پیشین دانشآموزانتان به دست بیاورید. این مرحله، تحت عنوان ارزشیابی تشخیصی شناخته میشود و نتایج آن، نقطۀ شروع آموزش را مشخص میکنند.
۴. ایجاد انگیزه در دانشآموزان پس از انجام ارزشیابی تشخیصی، لازم است توجه دانشآموز را به موضوع مورد نظر جلب کنید.
بنابراین باید به روشهای مختلف از جمله بیان اهمیت و کاربرد موضوع، انگیزۀ لازم را برای یادگیری و مشارکت، در دانشآموز ایجاد کنید. پس از آن به معرفی درس و اهداف مورد نظر بپردازید.
۵. تعیین مراحل تدریس و ارائه درس در این قسمت روش تدریس خود را مشخص میکنید. چه فعالیتهایی را برای آموزش هر چه بهتر این درس مد نظر قرار دادهاید؟ برای هر یک از این فعالیتها چه مدت زمانی را در نظر گرفتهاید؟ آیا فعالیتهای فردی و گروهی با نسبت قابل قبولی در طرح درس شما در نظر گرفته شدهاند؟ تمامی مراحل را به صورت گام به گام، روشن و واضح بنویسید و تا حد امکان به اجرای آن در کلاس متعهد بمانید.
۶. مرور درس و ارائه خلاصهای از مباحث تدریس شده در همان جلسه قبل از اینکه میزان یادگیری دانشآموزان را مورد ارزیابی قرار دهید، لازم است مروری بر مطالب درس داشته باشید و خلاصهای از آن را برای دانشآموزان بیان کنید. برای این بخش نیز باید برنامه و روشهای مشخصی داشته باشید.
۷. ارزشیابی پایانی در طرح درس پس از اجرای مراحل تدریس و جمعبندی و مرور، نوبت به ارزشیابی دانشآموزان میرسد. فراموش نکنید که منظور از ارزشیابی لزوماً امتحان گرفتن نیست.
بلکه باید متناسب با سن دانشآموزان، مقطع، پایه و درس مورد نظر، روشهای متنوع باشد.
